°°°

 

retour Page d'accueil

retour menu

დაბრუნება პირველ გვერდზე  დაბრუნება ქართულ მენიუზე

 

ანზორ ერქომაიშვილის სახსოვრად

En souvenir de Anzor ERKOMAÏSVILI

 

Notre grand ami Anzor ERKOMAÎSVILI nous à quittés dans sa 81 ème année

ჩვენი უახლოესი მეგობარი ანზორ ერაომაიშვილი გარდაიცვალა 81 წლის ასაკში

Voir Traduction française

უკვე დიდი ხანია , როგორც ჩემს თავს დავპირდი, დავიწყე ჩემი მოგონებების წერა. მათ დასრულებას  ვაპირებ  ჩემი 80 წლის დაბადების დღისთვის. ალბად ადვილად წარმოიდგენთ , რომ  კიდევ ბევრი მოვლენა მაქვს მოსაყოლი.

ოთარ პატარიძე

P.S მე  ეს ამბავი ქართულ ენაზე დავწერე, და ფრანგულ ენაზე გადავთარგნე... გთხოვთ გაითვალისწინოთ რომ თარგნის   წესი შემდეგია :

„საჭიროა თავიდან აიცილ -სიტყვა სიტყვისთვის- გადათაგმნა , არამედ შეეცადეთ აგრძნობიოთ ატმოსფერო, ემოციები, ბგერები და ფერები ... -ჟრუანტელამდე-" -


 

 ↓↓↓

2008 წლის ოქტომბერში "დაბობილ ქალაქ გორში" ცხონებულ ანზორ ერქომაიშვილს დავაწერიე -ანსამლ გორდელას- შემადგენლობა 1970 პარიზის გასტოლებისას,

 

ამ  მოგონებას ვუძღვნი ქალბატონ ლალის და ჩემს მეგობარს თამაზ ანდღულაძეს, ანსამბლ „გორდელას“ მემკვიდრეს .

ამ წლის 10 აგვისტოს, ანზორ ერქომაიშვილი 83 წლის გახდებოდა და მის მოსახსენებლად და ყოფილ გარდავალებულ იმ დროინდელ (1970წ) გორდელას ანსამბლის წევრებიდან , სახელდობრ :

თამაზ ანდღულაძე

გომარ სიხარულიძე

კუკური ჭოღონელიძე

თემუ ქევხშვილი

    

ბადრი თოიძე

ანზორ ერქომაიშვილი

თამაზ პავლოვი

ალბერტი დანელიანი

სად და როგორ გავეცანი ცხონებულ ანზორს 52 წლის წინ  და რა იყო შედეგი ამ შეხვედრისა ?

მსურს გაგიზიაროთ 1970 წლის 7 ნოემბრის მომხდარ მოვლენის შესახებ.

·       მაშინ, „გორდელა“ საფრანგეთში იყო გასტროლებზე რომელიც თავდებოდა ცნობილ „Salle Pleyel“ ის საკონცერტო დარბაზში პარასკევს 7 ნოემბერს 1970 წ საღამოს.

ზედმეტი იქნება რომ აღვწერო რა ტაშის გრიალით დასრულდა ეს გამოსვლა და ერთხელ კიდევ გომარ სიხარულიძემ ქართული მრავახმიანობა აიყვანა უმაღლეს წერტილზე,  მისმი გუნდის დახმარებით !

·       მოგახსენებთ რომ 1967 წლიდან შევქენი ჩემი ანსამბლი „მერანი“ ცხონებული ლევან ზურაბიშვილის ინიციატივით,

„ოთარ ,რაკი ხალხური სიმღერა ასე გიყვარს და ქეც ასრულებ ოჯახურ წრეში, გთხოვ ჩვენს ახალგზრდებს ასწავლო რაც იცი ქართულ სიმღერინად და გალობიდანო“

რა თქმა უნდა, შევასრულე მისი თხოვნა და ასე ვთქვათ „ბრძანებას“

·       მაშასადამე ამ კონცერტს „მერანიდან“ ესწრებოდნენ სალომე და ოთარ ზურაბიშვილები, გურამ ასატთიანი,  მიხეილ ვოდე გოგიტიძე, თინა და დარეჯან ბერეკაშვილები, ცხონებული გივი ბეგიაშვილი და თქვენი მონამორჩილი ოთარ პატარიძე.

·       კონცერტ რომ დამთავრდა, მივვარდით კულისებში უკეთესად რომ გაგვეცნოთ ჩვენი „იდოლები“ ჩვენ გვსურდათ მათთან გაგვეტარებინა ერთი ან ორი საათი, სუფრის ირგლივ. ოთარ ზურაბიშვილმა შესთავაზა ჩვენი სურვილი ... ცხადია რომ იმ დროს, გასტროლებებზე „სუკის“ ( K.G.B ) აგენტები ჯაშუშობდნენ .

·       ანზორი დათანხდა მაგრამ გვიხრა ,“ერთ საათში მოგვაკითხეთ ჩვენს სასტუმროში , მაგრამ ყველა ვერ გაგვაცილებსო“

·       დავაკითხეთ მარტო 4 კაცი - გომარ სიხარულიძე, ანზორ ერქომაიშვილი, ბადრი თოიძე და თამაზ ანდღულაძე -...12 საათზე საღამოს და წავიყვანეთ ჩვენი სტუმრები ერთ ერთ  « Montparnasse » ის რესტორანში « Le Maronnier » ში ცნობილ    « La Coupole »ის ახლოს , სადაც პიკასო (Picasso), ელზა ტრიოლე (Elza Triolet), ჟან პოლ სარტრ (Jean Paul Sartre), სიმონ დე ბოვუარ (Simone de Beauvoir) , როდინი (Rodin) და მისი მოწაფე იაკობ ნიკოლაძე ხშირად ატარებნენ დროს.

·       შევაერთეთ 3 მაგიდა, დავსხედით და შევუკვეთეთ  მენიუ...კარგად გვახსოვს რა მოწიწებით გორდელას წევრებმა შეუკვეთეს ლოკოკინა და ბაყაყის ბარძაყები ! და წარმოიდგინეთ რომ მოეწონათ !!!

·       ორას მაგიდიანი რესტორანი გაჭედილი იყო, სანთლები ყველა მაგიდაზე სუსტად განათლებულ დარბაზში.

სანამ კერზებს მოგვიტანდნენ „გორდელას“ წევრებმა ფეხზე ადგომით ჩუმად შეასრულეს ‘შენ ხარ ვენახი“ ჩვენც ავდედექით . ხალხმა იგრძნო რომ რამე არაჩეულებრივი ტარდებოდა მანდ და დანა ჩანგლების ჟღარუნი მოისპო...დარბაზში დუმილი დაარსდდა ...ტაშის გრიალით დამხარდდა !

თამადად ავირჩიეთ ანზორი, მოადგილე -თამაზი, მაგრამ სუფრის ირგლივ ტრადიციული ქეიფი არ ტარდებოდა...სიტყვები...ჩვენ მათ სიტყვებს ვსვამდით ღვინის მაგივრად ( ღვინო თითქმის არ დაგვილებია), ...სიმღერები, ხან ჩვენ (მერანი) ხან გორდელა და ზოგჯერ შეერთებულად.

ჩვენი რეპერტუარი (МЕЛОДИЯ ს ფირფიტებიდან ნასწავლი)  არ იყო მდიდარი, მაგრამ მაინც ვამაყობდით რომ ამ სუფრაზე ჩვენი წილი შევიტანეთ  !

ბევრი ღვინო არ დაგვილივია რადგან ჩვენ საჭერზე

·       დადგა დილის 3 საათი და სასტიკად განვიცდიდით ამ მომენტის შეწყვეტას...და აი, ანზორმის იუმორით სავსე ბოლო სიტყვა :

 

„ბარნებო, თუ ოდესმე საქართველოში გვესტუმრებით, გთხოვთ იქ ნუ გაგვცემთ... ნუ იტყვით რომ ბაყაყების ბარძაყები და ლოკოკინა ძალიან მოგვეწონა !

თქვენ რომ გაგიცანით და მოგისმინეთ მწამს რომ ქართული გალობა და სიმღერა კარგ ხელშია...თუ გსურთ, მუდამ მზად ვიქნებით ამ დარგში დაგეხმაროთ და რჩევა დაგირიგოთ. გჩუწნით ამ ორ ფანდურს , ერთი ჩემია და მეორე გომარის...ისინიც კარგ ხელშია !

 

ჩვენ  დღეს ვტოვებთ საფრანგეთს  მაგრამ პარიზიდან ვერ წამოვალთ  თუ ჩვენი სურვილი არ შეგვისრულეთ : ჩვენ გვურს ლევილში როგორმე წაგვიყვანოთ და სასაფლაოს და „შატო“ს გავეცნოთო !“

·       გავედით რესტორანიდან ნახევარ საათის შემდეგ , ძლივს ჩავეტიეთ ჩვენს 3 პატარა მანქანებში და გავეშურეთ ლევილისკენ.

·       ლევილში  რომ ჩავედით, შავი ღრუბლებიანი ცა იყო მაგრამ უზარმაზარი მთვარე აშუქებდა საფლავებს.

გორდელას წევრები გიჟებივით დარბოდნენ სანთებელებით საფლავების ირგლივ და კითხულობდნენ გარდავალებულ ქართველების სახელებს და გვარებს !

·       უცებ ანზორმა გამონახა მისი მემორიალური ბიძის  დათიკო ერქომაიშვილის სამარე რომეზედაც მისი თეთრჩოხიანი სურათი დაინახა.

·       უცებ „შენ ხარ ვენახი“ შეასრულეს და ჩვენ ცრემლებით  დუმილში ვუსმენდით...ძნელი იქნება აღვწერო რას  განვიცდიდით ამ  ემოციურ დაუვიწყარ მომენტებში.

·       რომ დაამთავრეს მათი გალობა, მივედით ლევილის ‘შატოში“ და გავაღეთ დიდი რკინის ჭისკარი... ამ დროს, გორდელამ დაიწყო კახური „იავ ნანა“... მე ვუთზარი : „უფრო ჩუმად იმღერეთ თორემ ბებრებს გააღვიებთ არ შეაშინოთო !“

„პირიქით ამ იავნანას რომ მოისმინენ, ვითომ ეგონებათ კარგი სიზმარიაო !“ მიპასუხა ანაორმა. და სიმღერა ტკბილად გააგრძელეს.

 

·       ერთი საათის დავათვალიერეთ განმავლობაში ლევილის ყველა კუთხეებში, ჩავედით ყანებში და რადგან 6 საათს მივუახლოვდით „მამლის ყიყლიყომ“ გადაგვაწყვეტინა პარიზისკენ დავბრუნება.

·       სასტუმრისკე  მწარე დუმილით ვიჯექით მანქანებში , რის შემდეგ ჩავეხუტეთ და გადავკოცნეთ ერთმანეთს< ასე დამთავრდდა ჩვენი „ჟრუანტელით“ სავსე შეხვედრა,

·       კარგი ხნის (32 წლის) ანზორმა მოგვიწვია 2002 წლის პირველ ტრადიციულ მრავალხმიანობის საერთაშორისო სიმპოზიუმზე (The First International Symposium on Traditional Polyphony),რის შემდეგ კონტაკტი არ დაგვიკარგავს.

·        ამ პირველ სიმპოზიუმის შესახებ ახლო მომავალში გიამბობთ

 

ოთარ პატარიძე

საფრანგეთი 23 აგვისტო 2022წ

 

 

Traduction française

 

En octobre 2008, alors que je me rendais avec  Anzor Erkomaishvili, dans la « ville bombardée de Gori », je lui ai demandé de m'écrire la composition de- Ensemble  Gordela - lors de sa tournée  de novembre  1970 à Paris et en France

èComme je me l’étais promis, j’ai enfin commencé à écrire mes mémoires que je compte boucler pour mes 80 ans. Vous pouvez vous imaginer qu’i me reste énormément d’événements à relater.

Alors, si le cœur vous en dit :

BONNE LECTURE!

P.S J’ai écrit ce récit en Géorgien dont vous trouverez l’original à la suite du texte Français  et la traduction qui s’écarte quelque peu du texte original, car en traduction, il est une règle d’or : éviter le  mot à mot mais plutôt chercher à faire ressentir l’ambiance, les émotions , les sons et les couleurs …jusqu’à transmettre la « Chair de Poule »

 


Je dédie ce  récit du 7 novembre 1970 à Mme Lali  Sèturidzè ( veuve d’Anzor Erkomaïshvili) , ainsi qu’à mon ami Tamaz Andruladze, en tant qu’héritier de l’ensemble « Gordèla ».

Le 10 août de cette année, Anzor Erkomaïshvili aurait eu  83 ans .

l’ensemble Gordèla de cette époque (années 1970)  était composé de :

Gomar Sikharulidzè

Kukuri Tchokhonelidzè

Temur Kevkhishvili

                              Tamaz Andruladzè

Badri Toïdzè

Anzor Erkomaïshvili

Tamaz Pavlovi

Albert Daneliani

Voici où  comment et j’ai fait la connaissance de « Feu »  Anzor il y a 52 ans déjà .

• A l’époque, « Gordèla » était en tournée en France. Celle-ci devait se terminer par un concert  dans  la célèbre « Salle Pleyel » ce  vendredi 7 novembre 1970.

Est-il besoin  de vous faire part du franc succès  couronné par un tonnerre  d’applaudissements adressé à Gomar Sikharulidze qui avec le concours de son ensemble a su faire partager  la polyphonie traditionnelle de Géorgie à son à  public parisien largement conquis !

• J’aimerais  vous rappeler que depuis 1967, j’ai créé l’  ensemble « Mèrani » à l’initiative de « Feu » Levan Zourabichvili, qui m’a dit :

« Othar, comme tu te passionnes pour le chant polyphonique que tu pratiques souvent dans ton cercle  familial, pourquoi ne l’enseignerais-tu pas à nos jeunes ? »

« Bien sûr » , me suis-je empressé de répondre à sa sollicitation, ou plus précisément à son  - commandement -.

·       Mais revenons à cette  soirée à laquelee prirent part  les membres de « Mèrani »  Salomé et Othar Zourabichhvili, Guram Assatiany, Mikheil Vode Goguitidze, Thina et Darejan Berekashvili, Guivi Beguiashvili et votre serviteur Othar Pataridze.

• À la fin du concert, nous nous sommes précipités   dans les coulisses pour féliciter  nos « Idoles » . Nous souhaitions passer une heure ou deux avec eux autour d’une table pour apprendre à mieux les connaître…. Othar Zourabichvili s’est fait l’interprète de notre désir  ... Il nous fallait être discrets  car à l’époque, les agents de  K.G.B  encadraient ces tournées.

• Anzor a accepté mais nous a dit: « Rendez-vous dans  une heure à notre Hôtel, mais tous les membres de Gordèla ne seront pas présents…nous serons  que 4 - Gomar Sikharulidzè, Anzor Erkomaïshvili, Badri Toïdzè et Tamaz Andruladzè »

• A minuit , nous avons emmené nos convives dans l’un des restaurants de « Montparnasse » « Le Marronnier », près du célèbre restaurant « La Coupole », fréquenté par Picasso, Elsa Triolet, Jean Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Rodin et son disciple Jacob Nikoladze qui y passaient le plus clair de leur temps.

• Nous avons réuni 3 tables, avons commandé le menu... Eh bien figurez-vous -vous que les membres de Gordèla ont commandé, contre toute attente des cuisses de grenouille et des escargots  !  Et qu’ils ont apprécié !!!

• Les deux cents tables du  restaurant étaient occupées , des bougies les enluminaient et l’on pouvait entendre le brouhaha des convives entremêlé du cliquetis des couverts.

Avant que les serveurs ne nous aient  apporté les plats commandés,  les  membres de « Gordèla » se levèrent  et  interprétèrent  discrètement  « Shen Khar Vènakhi (Tu es la Vigne-Hymne à la Vierge-) ». Les gens sentaient qu’il se passait quelque chose d’inhabituel et soudain, le bruit des couverts s’estompa... et  la salle, devint silencieuse  ... Ce moment de recueillement  fut interrompu par des applaudissements !

Nous avons choisi  Anzor, comme « Thamada Chef de Table) » ainsi que son »Moadgilè ( adjoint) » - Tamaz-, mais le repas ne s’est pas déroulé comme un  « Keïpi ( Banquet ) selon la tradition.

Des discours ont été prononcés ,mais  au lieu de boire du vin , nous avons surtout bu leurs paroles… !

S’en  sont suivis des chants interprétés en alternance, parfois par « Mèrani » parfois par  « Gordela » et parfois simultanément par nos deux chœurs.

Notre répertoire (appris d’après les disques – МЕЛОДИЯ- que nous recevions d’U.R.S.S) n’était pas très étendu, mais nous ressentions une certaine fierté d’avoir apporté notre contribution à cette table !

Nous n’avons pas voulu boire beaucoup  parce que nous devions reprendre le volant.

•  A 3 heures du matin, nous appréhendions terriblement  le moment inéluctable des adieux... Voici le discours final  plein d’humour d’Anzor :

«- Barnebo- (les enfants , si jamais il vous était  donné de  visitez la Géorgie, nous vous supplions de  ne pas nous trahir sur place ... Ne dites surtout pas que nous avons aimé les cuisses  grenouilles et les escargots!

Nous vous avons écouté et appris à vous  connaître .  Nous sommes convaincus  qu’avec vous le chant géorgien , est  en de bonnes mains... Si vous le souhaitez, nous serons toujours prêts à vous aider dans ce domaine et à vous donner des conseils. Nous vous faisons don de ces deux  « Pandouris (instrument traditionnel à 3 cordes) »,  le mien et celui de Gomar... Ils seront  également entre de bonnes mains !

Nous devons quitter la France aujourd’hui mais nous est impossible de quitter  Paris sans avoir réalisé notre ardent désir : nous voulons que vous nous emmeniez  à Leuville  afin de déambuler dans son  cimetière et son - Château - !

• Nous sommes sortis du restaurant une demi-heure plus tard et, entassés dans nos 3 petites voitures, nous avons mis le cap sur Leuville  .

          • Quand nous sommes arrivés au cimetière de  Leuville, il y avait un ciel nuageux , mais une énorme lune éclairait  les tombes. C’était assez insolite pour nous de pénétrer dans un cimetière de nuit et nous avons guidé « Gordèla » le long des allées…

Ils courraient  comme des fous  entre les tombes et déchiffraient   les noms des défunts avec leurs briquets..

• Soudain, Anzor a aperçu  la tombe de son oncle Dathico sur laquelle était fixée une plaque commémorative montrant Datiko Erkomaishvili vêtu de son Tchokha blanc ( costume traditionnel).

• Soudainement ils entonnèrent le «Shen Khar Venakhi -  tu es la Vigne- Hymne à la Vierge- » que  nous avons écouté dans un  silence baigné de larmes... Il m’est  difficile de décrire ce que nous ressentions dans ces moments inoubliables.

• Nous nous sommes rendus au " Château " du Leuville et avons ouvert le grand portail de fer. C’est à ce moment que  Gordèla a entonné une berceuse de Kakhetie « Iav Nana »... je leur ai dit  dit: « Chantez moins fort, vous allez réveiller nos  aïeux et les effrayer! »

« Bien au contraire, s’ils entendaient cette berceuse, ils auraient l’impression de faire un  rêve agréable  ! » répondit Anzor. Et ils poursuivirent ce Iav-Nana sans tenir compte de ma remarque.

• Nous avons visité tous les endroits du Château pendant une heure, et à l’approche de 6 heures, « Le Cocorico  » nous donna le signal  du départ vers Paris .

• Nous avons pris place dans nos véhicules, en silence sans trop nous parler, après quoi nous nous sommes embrassés et c’est ainsi que notre escapade nocturne (émotion et chair de poule assurés)  à Leuville  s’est terminée.

• 32 ans après , Anzor nous a invités en septembre 2002 au premier Symposium International de la Polyphonie Traditionnelle, et depuis  nous avons gardé le contact.

• Je vous parlerai de ce premier Symposium très bientôt.

Othar Pataridze

France  le 23 août 2022

 

 

 

 

 

Retour début